พระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ

 .

กฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องกับอุทยานธรณี: ร่วมดูแลแผ่นดิน ธรรมชาติ และมรดกของชุมชน

กฎหมายด้านอุทยานแห่งชาติและพื้นที่ป่า: เข้าใจข้อกำหนด ร่วมรักษาธรรมชาติ และพัฒนาแหล่งอย่างรับผิดชอบ

ผืนป่า หน้าผา ลานหิน น้ำตก และลำน้ำ เป็นองค์ประกอบสำคัญของภูมิทัศน์และแหล่งเรียนรู้ในอุทยานธรณี การดูแลพื้นที่เหล่านี้ต้องอาศัยทั้งความรู้ด้านการอนุรักษ์และความเข้าใจกฎหมาย เพราะสถานที่ที่มีลักษณะธรรมชาติคล้ายกันอาจมีสถานะทางกฎหมายต่างกัน ส่งผลให้ผู้มีอำนาจดูแล ข้อห้าม และขั้นตอนการอนุญาตแตกต่างกันด้วย

สำหรับผู้เยี่ยมชม ความรู้เรื่องกฎหมายช่วยให้ท่องเที่ยวได้อย่างรับผิดชอบ ส่วนชุมชน ผู้ประกอบการ และหน่วยงานที่พัฒนาแหล่ง ความเข้าใจตั้งแต่ก่อนเริ่มโครงการช่วยลดความผิดพลาด เช่น การติดตั้งสิ่งก่อสร้างโดยยังไม่ได้รับอนุญาต หรือการเก็บตัวอย่างทางธรณีโดยเข้าใจว่าเป็นกิจกรรมการศึกษาที่ทำได้ทันที

รู้จักสถานะพื้นที่ก่อนวางแผนกิจกรรม

คำว่า “อุทยานธรณี” เป็นกรอบการอนุรักษ์ การศึกษา และการพัฒนาพื้นที่ที่เชื่อมโยงมรดกธรณีกับธรรมชาติและผู้คน ส่วน “อุทยานแห่งชาติ” และ “ป่าสงวนแห่งชาติ” มีฐานกฎหมายเฉพาะ การอยู่ในอุทยานธรณีจึงไม่ได้ทำให้ที่ดินทุกแปลงมีสถานะเดียวกัน หรือเปลี่ยนอำนาจอนุญาตของหน่วยงานเดิมโดยอัตโนมัติ หลักการของ UNESCO Global Geopark เองก็ระบุว่าการรับรองไม่ได้เป็นการสร้างพื้นที่คุ้มครองประเภทใหม่ตามกฎหมาย www.unesco.org

ก่อนจัดกิจกรรมหรือพัฒนาแหล่ง ควรตรวจสอบตำแหน่งและแนวเขตจากเอกสารทางการ ประกาศกำหนดพื้นที่ แผนที่ และหลักฐานสิทธิที่เกี่ยวข้อง ไม่ควรสรุปจากชื่อสถานที่ ป้ายท่องเที่ยว หรือสภาพที่มองเห็นเพียงอย่างเดียว พื้นที่ที่มีต้นไม้มากไม่ได้ยืนยันสถานะทางกฎหมาย และพื้นที่ที่ดูโล่งก็ไม่ได้แปลว่าสามารถเข้าใช้ประโยชน์ได้โดยเสรี

พระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562

กฎหมายอุทยานแห่งชาติกำหนดมาตรการคุ้มครองพื้นที่และทรัพยากร โดยมาตรา 19 มีข้อห้ามเกี่ยวกับการยึดถือหรือครอบครองที่ดิน การก่อสร้าง แผ้วถาง เผาป่า หรือทำให้สภาพพื้นที่เปลี่ยนไป รวมถึงการนำทรัพยากรธรรมชาติออกไป การทำอันตรายต่อสัตว์ป่า และการกระทำที่กระทบทางน้ำหรือระบบนิเวศ ทั้งนี้ต้องพิจารณาบทบัญญัติเรื่องข้อยกเว้นและการอนุญาตประกอบกัน portal.dnp.go.th

สำหรับผู้เยี่ยมชม ข้อควรจำคือไม่เก็บหิน ดิน แร่ พืช หรือทรัพยากรธรรมชาติกลับไปเป็นของที่ระลึก แม้เป็นชิ้นเล็กหรือดูเหมือนไม่มีมูลค่า กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืชได้ย้ำให้ประชาชนปฏิบัติตามข้อกำหนดเรื่องการไม่นำทรัพยากรออกจากพื้นที่ และร่วมกันรักษาความสะอาดของแหล่งธรรมชาติ news.dnp.go.th

การเก็บตัวอย่างเพื่อศึกษาหรือวิจัยก็ต้องตรวจสอบก่อนดำเนินการ มาตรา 22 เปิดให้พนักงานเจ้าหน้าที่อนุญาตการกระทำบางประเภทตามวัตถุประสงค์และเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด เช่น การสำรวจ ศึกษา วิจัย หรือกิจกรรมที่เกี่ยวข้อง โดยอยู่ภายใต้การควบคุมดูแล การมีวัตถุประสงค์ทางวิชาการจึงเป็นข้อมูลประกอบการพิจารณา ไม่ใช่การได้รับอนุญาตโดยอัตโนมัติ portal.dnp.go.th

วนอุทยานมีข้อกำหนดคุ้มครองเช่นกัน

วนอุทยานไม่ควรถูกเข้าใจว่าเป็นพื้นที่ซึ่งสามารถก่อสร้าง เก็บทรัพยากร หรือจัดกิจกรรมได้อย่างอิสระ พระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562 มีบทบัญญัติสำหรับวนอุทยาน สวนพฤกษศาสตร์ และสวนรุกขชาติ โดยมาตรา 27 นำข้อห้ามตามมาตรา 19 และข้อกำหนดบางส่วนตามมาตรา 21 มาใช้ พร้อมกำหนดช่องทางอนุญาตสำหรับการกระทำบางประเภท readcard.dnp.go.th

ดังนั้น การจัดค่ายเยาวชน กิจกรรมเดินศึกษาธรรมชาติ หรือการปรับปรุงสิ่งอำนวยความสะดวกในวนอุทยาน ควรประสานผู้ดูแลเพื่อพิจารณารายละเอียดกิจกรรม สถานะพื้นที่ และข้อกำหนดที่ใช้บังคับ ไม่ควรนำขั้นตอนของพื้นที่ประเภทอื่นมาใช้แทนโดยยังไม่ได้ตรวจสอบ

พระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

กฎหมายป่าสงวนแห่งชาติมีข้อกำหนดเกี่ยวกับการรักษาสภาพป่าและการใช้ประโยชน์ในพื้นที่ มาตรา 14 วางหลักห้ามการยึดถือครอบครอง ทำประโยชน์ อยู่อาศัย ก่อสร้าง แผ้วถาง เผาป่า ทำไม้ เก็บหาของป่า หรือกระทำให้สภาพป่าสงวนแห่งชาติเสื่อมเสีย โดยมีข้อยกเว้นตามช่องทางที่กฎหมายกำหนด จึงต้องพิจารณาทั้งลักษณะกิจกรรมและฐานการอนุญาตที่เกี่ยวข้อง กรมสอบสวนคดีพิเศษ กระทรวงยุติธรรม

การพัฒนาเส้นทางท่องเที่ยว จุดชมวิว อาคารบริการ หรือสิ่งก่อสร้างในป่าสงวนแห่งชาติ ต้องตรวจสอบขั้นตอนให้ตรงกับประเภทผู้ขอและวัตถุประสงค์ของโครงการ กรมป่าไม้มีหลักเกณฑ์การขออนุญาตใช้ประโยชน์พื้นที่ ซึ่งเกี่ยวข้องกับการตรวจสอบเอกสาร ข้อเท็จจริง และแผนที่ก่อนพิจารณาอนุญาต info.go.th

ข้อเสนอสำหรับหน่วยงานผู้พัฒนาคือควรตรวจสอบความเป็นไปได้ด้านพื้นที่ตั้งแต่ต้น แล้วจึงกำหนดรูปแบบงานและงบประมาณ การจัดซื้อวัสดุหรือว่าจ้างงานก่อนทราบเงื่อนไขการใช้พื้นที่อาจทำให้ต้องแก้แบบ ย้ายตำแหน่ง หรือไม่สามารถดำเนินโครงการตามที่วางไว้ได้

พระราชบัญญัติป่าไม้ พุทธศักราช 2484 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

นอกจากกฎหมายป่าสงวนแห่งชาติ ยังต้องพิจารณากฎหมายป่าไม้ตามข้อเท็จจริงของพื้นที่ด้วย โดยมาตรา 54 มีข้อห้ามเกี่ยวกับการก่นสร้าง แผ้วถาง เผาป่า ทำลายป่า หรือเข้ายึดถือครอบครองป่าเพื่อตนเองหรือผู้อื่น และกำหนดข้อยกเว้นตามเงื่อนไขในกฎหมาย forest.go.th

ประเด็นนี้สำคัญต่อพื้นที่ที่ยังไม่ทราบสถานะชัดเจน เพราะการไม่อยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติไม่ได้ยืนยันว่าปราศจากข้อจำกัดด้านป่าไม้ ผู้ดำเนินโครงการควรให้หน่วยงานที่รับผิดชอบตรวจสอบข้อมูลก่อนปรับพื้นที่ ตัดต้นไม้ หรือก่อสร้าง โดยกรมป่าไม้มีแบบคำขอและคู่มือเกี่ยวกับการเข้าทำประโยชน์ในเขตป่าตามมาตรา 54 สำหรับใช้ประกอบกระบวนการที่เกี่ยวข้อง ส่วนอนุญาตใช้ประโยชน์พื้นที่ป่าไม้

ติดตั้งป้ายและพัฒนาแหล่งเรียนรู้ ต้องเริ่มจากอะไร

ป้ายสื่อความหมาย ทางเดิน ราวกันตก และจุดพัก เป็นสิ่งที่ช่วยให้ผู้มาเยือนเรียนรู้และเข้าถึงพื้นที่ได้ดีขึ้น แต่ตำแหน่งติดตั้ง วิธีทำฐานราก และการขนย้ายวัสดุอาจกระทบชั้นหิน รากไม้ ทางน้ำ หรือสภาพภูมิทัศน์ การพิจารณาจึงควรครอบคลุมทั้งข้อกฎหมายและผลกระทบต่อแหล่ง

แนวทางต่อไปนี้เป็นข้อเสนอสำหรับเตรียมงานร่วมกับผู้ดูแลพื้นที่ ไม่ใช่รายการเอกสารบังคับที่ใช้เหมือนกันทุกแห่ง

ควรเสนอข้อมูลให้ครบพอที่ผู้ดูแลจะประเมินได้จริง เช่น ป้ายตั้งบนฐานเดิมหรือขุดฐานใหม่ ทางเดินใช้แนวเดิมหรือเปิดแนวเพิ่ม และมีการเปลี่ยนแปลงพื้นผิวหินหรือไม่ พร้อมเก็บหนังสืออนุญาตและเงื่อนไขไว้เป็นหลักฐานของโครงการ

ข้อควรปฏิบัติสำหรับผู้เยี่ยมชมและผู้จัดกิจกรรม

ผู้เยี่ยมชมควรตรวจสอบประกาศเปิดพื้นที่และเส้นทางก่อนเดินทาง ปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ ไม่ออกนอกเส้นทางที่กำหนด ไม่ทำลายหรือเคลื่อนย้ายทรัพยากร และนำขยะไปจัดการในจุดที่เหมาะสม หากพบความเสียหายหรือพฤติกรรมที่อาจทำลายแหล่ง ควรแจ้งผู้ดูแลแทนการเข้าแก้ไขเอง

ผู้จัดกิจกรรมควรแจ้งรายละเอียดให้หน่วยงานผู้ดูแลพิจารณาล่วงหน้า โดยเฉพาะกิจกรรมกลุ่ม การศึกษาที่ต้องเก็บตัวอย่าง การถ่ายทำที่มีอุปกรณ์หรือการใช้พื้นที่เป็นพิเศษ และกิจกรรมให้บริการเชิงพาณิชย์ การจองเข้าชมหรือชำระค่าบริการทั่วไปไม่ควรถูกตีความว่าอนุญาตกิจกรรมพิเศษทั้งหมดแล้ว

การดูแลความปลอดภัยก็เป็นส่วนหนึ่งของการบริหารพื้นที่ กฎหมายอุทยานแห่งชาติมีบทบัญญัติเรื่องการประชาสัมพันธ์ การให้คำแนะนำ และระบบเตือนภัยแก่ประชาชน การปิดเส้นทางหรือจำกัดการเข้าถึงตามประกาศจึงเป็นข้อมูลที่ผู้จัดกิจกรรมต้องติดตามและนำมาปรับแผน portal.dnp.go.th

ร่วมพัฒนาอุทยานธรณีบนฐานของข้อมูลที่ถูกต้อง

สำหรับงานอุทยานธรณีอุบลราชธานี ควรจัดเก็บสถานะที่ดิน หน่วยงานผู้ดูแล กฎหมายที่เกี่ยวข้อง และเงื่อนไขการใช้ประโยชน์ไว้ในข้อมูลรายแหล่ง พร้อมระบุวันที่ตรวจสอบล่าสุด เพื่อให้ผู้วางแผนกิจกรรมใช้ข้อมูลชุดเดียวกันและประสานงานได้ตรงหน่วยงาน

บทความนี้มุ่งอธิบายหลักทั่วไปของกฎหมายหลักสามฉบับ การตัดสินใจเกี่ยวกับพื้นที่หรือโครงการเฉพาะต้องตรวจสอบตัวบทที่แก้ไขเพิ่มเติม กฎหมายลำดับรอง ประกาศแนวเขต และเงื่อนไขที่ใช้บังคับกับกรณีนั้น รวมถึงกฎหมายอื่นหากพื้นที่มีสถานะคุ้มครองเพิ่มเติม

เมื่อผู้เยี่ยมชมเคารพกติกา ผู้ประกอบการตรวจสอบเงื่อนไข และหน่วยงานวางแผนร่วมกับผู้ดูแลพื้นที่ การเรียนรู้และการท่องเที่ยวจะช่วยสร้างคุณค่าให้แหล่งธรรมชาติ พร้อมรักษาผืนป่าและหลักฐานทางธรณีให้คนรุ่นต่อไปได้ศึกษาอย่างต่อเนื่อง

#อุทยานธรณีอุบลราชธานี #UbonGeopark #กฎหมายอุทยานแห่งชาติ #กฎหมายป่าไม้ #ป่าสงวนแห่งชาติ #อุทยานแห่งชาติ #วนอุทยาน #การอนุรักษ์ธรรมชาติ #มรดกธรณี #การจัดการพื้นที่ป่า #ท่องเที่ยวอย่างรับผิดชอบ #แหล่งเรียนรู้ธรรมชาติ #การมีส่วนร่วมของชุมชน #การพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว #การพัฒนาที่ยั่งยืน

พระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562: กฎหมายเพื่อคุ้มครองธรรมชาติและการใช้ประโยชน์อย่างรับผิดชอบ

อุทยานแห่งชาติเป็นพื้นที่สำคัญสำหรับการรักษาทรัพยากรธรรมชาติ ระบบนิเวศ และภูมิทัศน์ที่มีคุณค่า ทั้งยังเป็นสถานที่ศึกษาวิจัย เรียนรู้ และท่องเที่ยวของประชาชน การดูแลพื้นที่เหล่านี้จึงต้องมีหลักเกณฑ์ที่ชัดเจน เพื่อให้การใช้ประโยชน์ดำเนินไปพร้อมกับการอนุรักษ์

พระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562 เป็นกฎหมายหลักในการบริหารจัดการอุทยานแห่งชาติของประเทศไทย ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 29 พฤษภาคม 2562 และมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 25 พฤศจิกายน 2562 โดยมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเป็นผู้รักษาการตามกฎหมาย portal.dnp.go.th

สำหรับผู้เยี่ยมชม ชุมชน ผู้ประกอบการ และหน่วยงานที่ร่วมพัฒนาแหล่งเรียนรู้ การเข้าใจสาระสำคัญของกฎหมายช่วยให้รู้ว่ากิจกรรมใดต้องระมัดระวัง กิจกรรมใดต้องขออนุญาต และควรประสานผู้รับผิดชอบอย่างไร

คุ้มครองทั้งผืนป่า สัตว์ป่า และองค์ประกอบของแผ่นดิน

การคุ้มครองอุทยานแห่งชาติครอบคลุมมากกว่าต้นไม้และสัตว์ป่า โดยรวมถึงดิน หิน กรวด ทราย แร่ ทางน้ำ และทรัพยากรธรรมชาติอื่น ตลอดจนระบบนิเวศที่องค์ประกอบเหล่านี้เชื่อมโยงกัน ข้อห้ามสำคัญปรากฏในมาตรา 19 เช่น การยึดถือหรือครอบครองที่ดิน การก่อสร้าง แผ้วถาง เผาป่า การทำให้พื้นที่เสื่อมสภาพ การนำทรัพยากรออกไป และการเปลี่ยนแปลงทางน้ำ ทั้งนี้ต้องอ่านประกอบบทบัญญัติเรื่องการอนุญาตและข้อยกเว้นที่เกี่ยวข้อง portal.dnp.go.th

สำหรับการเรียนรู้ทางธรณีวิทยา ประเด็นนี้มีความสำคัญโดยตรง เพราะหินและตะกอนที่พบระหว่างทางอาจเป็นส่วนหนึ่งของหลักฐานธรรมชาติ การนำกลับไปเพียงเล็กน้อยจึงไม่ควรถูกมองว่าไม่มีผลกระทบหรือทำได้เสมอ

แนวปฏิบัติสำหรับนักท่องเที่ยวทั่วไปคือ ชม สังเกต ถ่ายภาพ และรักษาสิ่งที่พบไว้ในพื้นที่ โดยไม่นำหิน พืช หรือทรัพยากรธรรมชาติกลับไปเป็นของที่ระลึก กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืชได้ประชาสัมพันธ์ย้ำข้อห้ามเรื่องการนำทรัพยากรออกจากอุทยานแห่งชาติไว้อย่างชัดเจน news.dnp.go.th

ผู้เข้าอุทยานแห่งชาติต้องปฏิบัติตามระเบียบพื้นที่

มาตรา 20 กำหนดให้ผู้เข้าไปในอุทยานแห่งชาติปฏิบัติตามคำสั่งของพนักงานเจ้าหน้าที่ที่สั่งให้ปฏิบัติตามระเบียบที่อธิบดีกำหนด โดยมีระเบียบกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ว่าด้วยการเข้าไปในอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2563 เป็นหนึ่งในกฎหมายลำดับรองที่เกี่ยวข้อง portal.dnp.go.th

ผู้เยี่ยมชมจึงควรตรวจสอบข้อกำหนดของสถานที่ก่อนเดินทาง เช่น เส้นทางที่เปิดให้เข้าชม จุดพักแรม และข้อจำกัดของกิจกรรม พร้อมปฏิบัติตามป้ายและคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ ไม่ควรใช้ประสบการณ์จากอุทยานแห่งชาติแห่งหนึ่งตัดสินว่าทุกแห่งมีเงื่อนไขเหมือนกัน

การปิดแหล่งท่องเที่ยวหรือพื้นที่พักแรมอาจมีประกาศกำหนดเป็นช่วงเวลา กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเผยแพร่ประกาศปิดการท่องเที่ยวและพักแรมในอุทยานแห่งชาติและวนอุทยานเป็นรายปี ผู้จัดทริปจึงควรตรวจสอบประกาศที่ใช้กับวันที่เดินทาง รวมทั้งประกาศเฉพาะของพื้นที่ด้วย กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

การศึกษาและวิจัยต้องดำเนินการตามเงื่อนไข

การศึกษาธรรมชาติเป็นประโยชน์ต่อสังคม แต่กิจกรรมที่กระทบทรัพยากรหรือเข้าข่ายข้อห้ามไม่ได้รับยกเว้นเพียงเพราะใช้ชื่อว่าเป็นงานวิจัย

มาตรา 22 เปิดให้พนักงานเจ้าหน้าที่อนุญาตการกระทำบางประเภทตามที่กฎหมายระบุ ภายใต้วัตถุประสงค์และเงื่อนไขที่กำหนด เช่น การสำรวจ การศึกษา การวิจัย การทดลองทางวิชาการ และกิจกรรมบางลักษณะ โดยต้องอยู่ภายใต้การควบคุมดูแลและไม่ก่อให้เกิดความเสียหายตามกรอบของกฎหมาย portal.dnp.go.th

ผู้จัดโครงการจึงควรอธิบายวิธีดำเนินงานให้ชัดเจน โดยเฉพาะกรณีเก็บตัวอย่าง ติดตั้งเครื่องมือ เข้าพื้นที่เฉพาะ หรือดำเนินงานต่อเนื่องหลายวัน เพื่อให้เจ้าหน้าที่พิจารณาว่าต้องใช้กระบวนการอนุญาตใด ปัจจุบันมีแบบคำขอและแบบใบอนุญาตภายใต้ระเบียบการอนุญาตให้กระทำการในพื้นที่ตามมาตรา 22 และบทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง info.go.th

ข้อเสนอสำหรับการเตรียมงานคือจัดทำรายละเอียดวัตถุประสงค์ ผู้รับผิดชอบ ตำแหน่งพื้นที่ วิธีศึกษา จำนวนและชนิดตัวอย่างที่จำเป็น ตลอดจนวิธีลดผลกระทบ แล้วประสานหน่วยงานก่อนเริ่มดำเนินการ ทั้งนี้รายการเอกสารจริงต้องยึดตามคู่มือของกิจกรรมนั้น

การท่องเที่ยวและบริการในพื้นที่ต้องตรวจสอบการอนุญาต

การเข้าชมตามปกติและการเข้าไปดำเนินกิจการหรือจัดบริการมีรายละเอียดที่ต้องพิจารณาต่างกัน ผู้ประกอบการควรแจ้งรูปแบบกิจกรรมให้หน่วยงานผู้ดูแลตรวจสอบ เช่น การให้บริการนำเที่ยว การใช้อุปกรณ์หรือสถานที่เป็นพิเศษ และการจัดกิจกรรมที่มีผู้เข้าร่วมจำนวนมาก

ระบบคู่มือประชาชนของภาครัฐมีข้อมูลกระบวนการอนุญาตเพื่อการท่องเที่ยวที่เป็นประโยชน์ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติและวนอุทยาน รวมถึงระเบียบและคำสั่งมอบอำนาจที่เกี่ยวข้อง ผู้ยื่นคำขอจึงควรใช้คู่มือที่ตรงกับกิจกรรมและตรวจสอบผู้มีอำนาจพิจารณาในขณะดำเนินงาน info.go.th

การชำระค่าบริการเข้าชมหรือการจองที่พักไม่ควรถูกตีความว่าอนุญาตให้จัดกิจกรรมพิเศษทุกประเภทแล้ว ผู้จัดกิจกรรมควรตรวจสอบเงื่อนไขเพิ่มเติมให้ครบก่อนประชาสัมพันธ์หรือรับผู้เข้าร่วม

แผนบริหารจัดการและการมีส่วนร่วมของชุมชน

กฎหมายไม่ได้กล่าวถึงข้อห้ามเพียงอย่างเดียว แต่ยังวางกรอบการบริหารพื้นที่ มาตรา 18 กำหนดเรื่องแผนบริหารจัดการอุทยานแห่งชาติและการรับฟังความคิดเห็นของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและชุมชนที่เกี่ยวข้อง ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของการวางแผนดูแลทรัพยากรอย่างเหมาะสม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

การมีส่วนร่วมจึงควรเริ่มตั้งแต่การให้ข้อมูลเกี่ยวกับปัญหา ความต้องการ และผลกระทบที่ชุมชนได้รับ เช่น การจัดเส้นทางเรียนรู้ การดูแลขยะ หรือการสื่อสารความปลอดภัย ข้อเสนอของชุมชนควรนำมาพิจารณาร่วมกับข้อมูลทางวิชาการและข้อจำกัดของพื้นที่

มาตรา 64 และมาตรา 65 ยังเกี่ยวข้องกับการดำรงชีพของประชาชนและการใช้ทรัพยากรภายใต้โครงการและเงื่อนไขเฉพาะ การพิจารณาจึงต้องตรวจสอบคุณสมบัติบุคคล ขอบเขตโครงการ และกฎหมายลำดับรองที่เกี่ยวข้อง ไม่ควรสรุปว่าประชาชนทุกคนสามารถเข้าอยู่อาศัย ทำกิน หรือเก็บหาทรัพยากรในอุทยานแห่งชาติได้โดยทั่วไป กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

ความปลอดภัยเป็นส่วนหนึ่งของการบริหารอุทยานแห่งชาติ

มาตรา 24 กล่าวถึงการประชาสัมพันธ์ การดูแลรักษาความปลอดภัย การให้คำแนะนำ และการจัดระบบเตือนภัยแก่ประชาชน โดยเปิดให้หัวหน้าอุทยานแห่งชาติร้องขอความช่วยเหลือจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น องค์กรอื่น หรือบุคคลตามความจำเป็นได้ portal.dnp.go.th

ผู้เยี่ยมชมควรให้ความสำคัญกับคำเตือนเรื่องหน้าผา พื้นหินลื่น น้ำเชี่ยว และเส้นทางที่ปิดใช้งาน ส่วนผู้จัดกิจกรรมควรเตรียมรายชื่อผู้เข้าร่วม ช่องทางติดต่อ และแนวทางรับมือเหตุฉุกเฉินให้เหมาะกับลักษณะพื้นที่ การเคารพข้อจำกัดการเข้าถึงช่วยทั้งลดความเสี่ยงต่อชีวิตและลดภาระการช่วยเหลือของเจ้าหน้าที่

การนำไปใช้กับงานอุทยานธรณี

แหล่งเรียนรู้ในอุทยานธรณีอาจมีบางส่วนอยู่ภายในเขตอุทยานแห่งชาติ การติดตั้งป้าย สร้างทางเดิน จัดกิจกรรมเยาวชน หรือเก็บข้อมูลทางวิชาการในบริเวณดังกล่าวจึงต้องประสานผู้มีอำนาจดูแลตามกฎหมาย การเป็นโครงการของอุทยานธรณีหรือการทำเพื่อสาธารณประโยชน์ไม่ใช่หลักฐานการอนุญาตในตัวเอง

สำหรับการเตรียมโครงการ เสนอให้ตรวจสอบประเด็นต่อไปนี้ก่อนดำเนินงาน

ตารางนี้เป็นแนวทางเตรียมข้อมูล ไม่ใช่แบบฟอร์มบังคับตามกฎหมาย การดำเนินงานจริงต้องยึดตัวบท กฎหมายลำดับรอง ประกาศ และเงื่อนไขอนุญาตที่ใช้กับกิจกรรมและพื้นที่นั้น

พระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562 ช่วยวางกรอบให้การอนุรักษ์ การเรียนรู้ และการใช้ประโยชน์ดำเนินร่วมกันอย่างมีความรับผิดชอบ เมื่อประชาชนเข้าใจข้อกำหนด ผู้จัดกิจกรรมเตรียมข้อมูลครบ และหน่วยงานทำงานร่วมกับชุมชน พื้นที่ธรรมชาติจะสามารถรักษาคุณค่าและเปิดโอกาสให้คนรุ่นต่อไปได้เรียนรู้ต่อเนื่อง

#พระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ2562 #กฎหมายอุทยานแห่งชาติ #อุทยานแห่งชาติ #อุทยานธรณีอุบลราชธานี #UbonGeopark #การอนุรักษ์ธรรมชาติ #มรดกธรณี #ทรัพยากรธรรมชาติ #ความหลากหลายทางชีวภาพ #การท่องเที่ยวอย่างรับผิดชอบ #การศึกษาธรรมชาติ #การมีส่วนร่วมของชุมชน #การจัดการพื้นที่อนุรักษ์ #ความปลอดภัยในการท่องเที่ยว #การพัฒนาที่ยั่งยืน